xoves, 15 de xullo de 2010

Mª Carmen, “garda e custodia” do saber de Gaia no noso Instituto durante moitos anos.

Entrevista que no mes de marzo realizaron dous membros moi activos do club de lectura (Raquel Losada e Pablo Romero) a Mª Carme, unha das dúas bibliotecarias do noso Instituto, que realizaron un magnifico labor durante anos, clasificando, catalogando, realizando empréstimos,...
Mª Carmen naceu o catorce de outubro de 1949 no concello de Porqueira (Ourense), onde aínda se conserva unha torre, único resto dun castelo e mosteiro medieval. Estudou o bacharelato no Otero Pedrayo, e despois Maxisterio. Tras unha serie de cursos, pasou a dar clases de educación cívico-social. Cando esta materia foi suprimida do plan de estudos, os profesores que a impartían pasaron a desenvolver tarefas de apoio e colaboración. Así chegou a encargarse da biblioteca. Como a biblioteca era antiga e importante, comezou a prepararse de xeito autodidacta: asesorándose coa directora da biblioteca pública, asistindo a cursos de formación,... O traballo na biblioteca esixe moitas horas, e a parte da súa función principal tamén serve ós alumnos de sala de lectura ou para acudir cando non teñen clase. Cando comezou a traballar na biblioteca, no ano 1981, non había ningún rexistro e tiveron que catalogar os libros manualmente. Había libros de moito valor, viñan moitos investigadores. O fondo antigo foise retirando en parte e gardándose nun lugar máis seguro. Mentres se desenvolvía esa tarefa atoparon o “De Revolutionibus orbium coelestium” de Copérnico, que pasou á caixa forte do instituto.
P: Que gratificacións e, ao mesmo tempo, que sinsabores ten o traballo de bibliotecaria?
R: É un traballo bonito, recompilas información das cousas, les os libros ó ter que clasificalos; o sinsabor é a falta de tempo, pero unha vez que dominas o sistema e o traballo avanza é gratificante porque ves que tes a disposición da comunidade os coñecementos que aquí se albergan.
P:  En que cambiou o seu traballo coa incorporación das novas tecnoloxías?
R: Cambiou algo porque hai que informatizar todo e a xente ten que adaptarse, pero non moito. O ficheiro a man aínda se conserva a pesar da informatización. O que si cambiou foi a relación do alumnado coa biblioteca. Agora traen os traballos programados. Antes pedíanche axuda para facer os traballos. Agora a bibliotecaria dedícase máis á parte técnica, antes era máis ameno.
P: Cre que o libro dixital desbancará ao impreso?
R: Non. Os dous teñen vantaxes e inconvenientes. Houbo moito susto nos inicios, pero non é para tanto. A min gústame máis o libro impreso, podes tomar notas, aínda que o outro abarata a edición. Complementaranse, pero o dixital non superará ó pracer de follear un libro.
P: Cales son os libros (ou de que tipo) os máis solicitados na biblioteca?
R: Os libros máis solicitados están relacionados coas materias. A biblioteca merca os libros que piden os profesores. Hai algún lector autónomo pero poucos. Gustan moito os libros de aventuras e os de terror.
P: Que libros cre vostede que todo o mundo debería ler na súa vida? Por que?
R: Considero que a lectura é moi particular e hai que ler o que a un lle gusta. Non son partidaria das clasificacións dos libros por idades porque un neno pode ser un gran lector e ler libros dun nivel superior ó seu. Hai algúns libros que todo o mundo debería ler coma o Quijote porque é dun xenio universal e é un libro marabilloso. Tamén os clásicos de aventuras coma o Principiño, ese neno que descobre o esencial que non se ve.
P: Pódenos dicir cales son as súas preferencias persoais sobre libros, autores, temas…?
R: Gústanme moito García Márquez, Saramago, Cortázar, Delibes… Non teño temas preferidos, gústame moito a narrativa psicolóxica, os ensaios…; pero les segundo como te sentes. Gústanme as novelas que describen países diferentes, as súas culturas…
P: Cre que a lectura dun libro pode “cambiar a vida" dunha persoa?
R: Indubidablemente é posible que a moitas persoas un libro lles cambiase a vida no sentido de que te orienta cara un camiño ou outro.
P: Que razóns lle daría a unha persoa “desmotivada” para que se animase, por fin, a ler?
R: Hai moitas razóns, é unha fonte de coñecementos, unha fonte de diversión importantísima, vives aventuras, coñeces países, multitude de cousas.
P: Cre que houbo algún cambio nestes últimos anos con respecto ao nivel ou aos tipos de lectura dos alumnos do instituto?
R: Noto que hai menos lectores autónomos pero iso non ten por qué significar que baixase o nivel porque nas clases trabállase máis a lectura e tamén hai máis capacidade para adquirir libros. Eu non teño datos así que non me atrevería a dicir que baixou o nivel, aínda que as novas tecnoloxías restan tempo de lectura.
Cun amplo e amable sorriso recibiunos, contestou ás nosas preguntas, amosounos as edicións máis salientables do Instituto. Cun amplo e amable sorriso despedíunos. Grazas, Mª Carme.

mércores, 16 de xuño de 2010

LIBROS ADQUIRIDOS NO CURSO 2009-2010.

Estes foron os libros que fomos adquirindo coa subvención da Consellería (500 euros) para iniciar a nosa escolma de libros de divulgación e formación científica integrada. Teñen moi diferentes graos de dificultade e moi distintos focos de interese. Engádolles unha serie de enlaces con moi distintas procedencias para abrir -igual que coa variedade á que se refiere a temática- o abano de posibilidades de relacións e interconexións. Que a lectura sempre nos sexa tan propicia e que sempre disfrutemos con ela coma nenos!


1. ARSUAGA, J. Luis: El reloj de Mr. Darwin. Temas de Hoy, 2009.
3. EINSTEIN, Albert: Mi visión del mundo. Tusquets, 2004.
4. GARCÍA BARRENO, Pedro: El legado de Hipócrates: los grandes temas de la medicina. Espasa-Calpe. 2008.
6. HAWKING, Stephen W: La clave secreta del universo. Montena, 2008.
7. JONSON, George: Los diez experimentos más hermosos de la ciencia. Ariel, 2008.
10. LOVELOCK, James: Las edades de Gaia: Una biografia de nuestro planeta vivo. Tusquets, 1993.
12. MARGULIS, Lynn; SAGAN, Dorion: Microcosmos. Tusquets, 1995
13. MARGULIS, Lynn: Peces luminosos: Historias de amor y ciencia. Tusquets, 2002.
14. MARGULIS, Lynn- SAGAN, Dorion: ¿Qué es la vida? Tusquets, 2009.
15. MOLIN, Lee: Las dudas de la física en el siglo XXI. Crítica, 2007.
16. NÚÑEZ CENTELLA, Ramón: Esta es mi gente: inventos y anécdotas de 46 mentes prodigiosas. Le Pourquoi pas, 2007.
18. PUNSET, Eduardo: El alma está en el cerebro. Punto de lectura, 2008.
19. PUNSET, Eduardo: El viaje a la felicidad: Las nuevas claves científicas. Destino, 2008.
20. PUNSET, Eduardo: El viaje al amor: Las nuevas claves científicas. Destino, 2008.
21. PUNSET, Elsa: Brújula para navegantes emocionales. Aguilar, 2008.
22. ROBERTS, Royston: Serendipia: descubrimientos accidentales en la ciencia. Alianza, 2004.
23. SÁNCHEZ RON, José Manuel: Como al león por sus garras. Ed. de Bolsillo, 2003.
24. SÁNCHEZ RON, José Manuel: El poder da la ciencia. Crítica, 2006.
26. WOLKE, Robert: Lo que Einstein le contó a su barbero. Swing, 2007.

martes, 15 de xuño de 2010

E houbo diplomas para os e as participantes...

O día da Festa de Graduación dos alumnos de 2º de Bacharelato fixémoslles merecida entrega aos esforzados e animosos mozos e mozas que se enfrontaron a este reto do Club de lectura "Ai, Ptlomeo, tolo meu!" e que superaron as expectativas con miles de creces. Creo que este blog é a mellor das evidencias posibles para xustificar tal entusiasta e afectuosa declaración por parte do profe. Se queredes ver as fotos da entrega de diplomas (e as outras do fin de festa) clicade aquí.

Os que a coñecemos, sabemos que temos a honra de estar nunha biblioteca “de luxo”.

Estas son as "xoias" na nosa biblioteca... 
Como non aprezar a lectura estando nunha biblioteca tan rexia e magnífica? (Anque non lle viría mal unha man de pintura e cambiar algo o mobiliario,...). Nela gárdanse edicións do De Revolutionibus de Copérnico ou dos mapas do Reino de Galicia de Domingo Fontán. Como non marabillarse, extasiarse, ante tal "delicatessen" bibliográfica, verdadeiro tesouro do pensamento científico-creativo da humanidade?
Na entrevista que realizaron Raquel e Pablo, Mª Carme ofreceulles ver algunhas das “xoias da biblioteca”.  A composición fotográfica é de Luchi Girola.
A xoia da coroa fundamental é o libro de Copérnico. Pero ademais hai outros libros moi singulares. Temos unha "Clasificación sistemática do Reino Animal" que se usaba no seminario de ciencias para as clases. O libro, escrito por Achille Conte, está en francés, data de 1840 e foi editado en París. Destaca pola precisión de contidos, calidade de gráficos e polo seu tamaño, de grandes dimensións.
Destacan tamén "Flora Española o historia de las plantas que se crían en España" de Joseph Quer, publicada en Madrid en 1764. Sigue un método alfabético e contén gravados. Gardamos tamén unhas "Láminas de Geometría descriptiva" de J. Adhèmar (París, 1853); láminas de Física de Mr. Brisson (Madrid, 1802); e como verdadeira curisosidade "De Febris epidemicae..." Bvrgis, 1574.
Tamén temos a "Carta xeográfica de Domingo Fontán", a primeira cartografía de Galicia de 1845. Está en folios que unidos forman un gran mapa que se pode observar na casa museo de Otero Pedrayo en Trasalba. Á parte, "Nueva Geografía Universal" de Jean Jacques Reclus (Madrid, 1888), na que se presenta unha nova forma de estudo dos pobos e das xentes; ou unha "Historia General de los Viages" (París, 1750), relato minucioso dos países e das súas xentes recollendo a cultura, flora, etc.
En canto ás publicacións galegas, existen facsímiles das coleccións "Nós", "A Nosa Terra" e "Guieiro"; "Revista do Centro Galego de Montevideo" e "Revista do Centro Galego da Habana", como expresión da difusión cultural e literaria galega de comezos do século XX.
Destacan tamén edicións especiais de obras literarias tales como as "Sonatas" de Valle-Inclán (Barcelona, MCMVII); "Isolación" de Emilia Pardo Bazán (Barcelona, 1889); unha "Obra Completa" de Rubén Darío (Madrid, 1916); ou unha edición do "Quijote", ilustrada por Doré.
Entre as publicacións de profesores ou alumnos que foron do Instituto: a "Gramática Galega" de Saco e Arce (2ª ed, Ourense, 1967); os "Elementos de Metodología de la Historia" de Vicente Risco (A Coruña, 1928), as "Pelerinaxes" de Otero Pedrayo (A Coruña, 1929).

"DE REVOLUTIONIBUS" EN OURENSE.
Mención á parte (na visita á biblioteca) merece a historia de cómo se atopou unha segunda edición do “De Revolutionibus orbium coelestium” no noso Instituto.
Cóntanos Mª Carme: “Cando se estaban clasificando os libros atopouse e depositouse na caixa forte do instituto polo seu gran valor. En 1999 o historiador ourensán Justo Carnicero tivo noticia da súa existencia e comezou a facer publicidade e a facer un estudio a nivel de España para saber os exemplares que había desa edición. O exemplar que gardamos é unha segunda edición editada en 1566 en Basilea; a primeira edición fora editada en Nuremberg o ano da morte de Copérnico, 1543. A segunda edición foi editada por un discípulo do autor que escribiu o preámbulo da obra. O libro foi xerado a comezos de 1500 pero Copérnico era remiso a publicar as súas teorías por medo ás críticas e ó rexeitamento científico. De feito en 1616 prohibiuse a súa difusión e foi incluído nas listas de libros prohibidos. Justo Carnicero comprobou que había tres exemplares en Salamanca, dous en Madrid, un en Sevilla e o de Ourense, e deduciu que este libro probablemente viñese da universidade de Salamanca, o único centro no que se permitía a súa lectura parcial. Debeu chegar da man dun presbítero que estudara alí. Dende que se lle deu publicidade á existencia da obra, chegou a noticia ata a Universidade de Harvard, onde un profesor fixo un catálogo desa edición no que de momento hai uns trescentos exemplares. É unha vantaxe porque se o libro desaparece pódese atopar polo catálogo”.

Tamén vos ofrecemos un marcapáxinas...

Cityario

Ao longo da andaina do noso clube neste curso 2009-2010, atopamos moitas, moi variadas e sorprendentes citas nos nosos libros, deses grandes pensadores que dan á luz un novo modo de entender as realidades, máis profunda, máis aguda e penetrante. Destellos do pensamento creativo que alumean un novo mundo; en palabras de David Hume, unha "new scene of thought".
Velaquí algunhas. Atoparedes máis nos comentarios particulares de cada libro.
1. “Nin o poder nin a riqueza persisten, só a arte e a ciencia” (Epitafio de Tycho Brahe).

2. “Lembrarase a Arquímedes aínda cando Esquilo sexa esquecido, pois as linguaxes perecen mentres que as ideas matemáticas non morren nunca” (Godfrey Harold Hardy).

3. “A esencia das matemáticas é a liberdade” (Georg Cantor).

4. “Non hai nada máis triste que a ignorancia en acción” (Goethe).

5. “Conecto, logo existo” (S. J. Singer).

6. “Vivimos nunha sociedade que só mellorará se se producen cambios políticos relevantes” (Javier Sádaba).

7. “O progreso, ben entendido, é a vitoria da risa sobre o dogma” (Javier Sádaba).

8. “Deus, o respectuoso caos de superlativos non imaxinables” (Jorge Luis Borges).

9. “Existen doce probas que demostran a non existencia de Deus” (Sébastien Faure).

10. “Porque onde durante mil anos reinou a fe, precisamente alí reina a dúbida. Todo o mundo di: si, iso está nos libros, pero imos observalo por nós mesmos. Aquilo do que nunca se dubidou, hoxe ponse en dúbida.” (Bertolt Brecht).

11. “O asasinato ilegal dun home a mans dun tirano é máis grave que a morte de mil por causa dunha peste ou mal que afecte a todos”(David Hume).

12. "Cada esforzo por clarificar o que é ciencia e de xerar entusiasmo popular sobre ela é un beneficio para a nosa civilización global. Do mesmo xeito, demostrar a superficialidade da superstición, da pseudociencia, do pensamento new age e do fundamentalismo relixioso é un servizo á civilización" (Carl Sagan).

13. "Como pode a ascendencia de Marte no momento do meu nacemento influír sobre min, nin entón nin agora? Eu nacín nunha habitación pechada, a luz de Marte non podía entrar. A única influencia de Marte que podía afectarme era a súa gravitación, con todo a influencia gravitatoria do tocólogo era moito maior que a influencia gravitatoria de Marte. Marte ten maior masa, pero o tocólogo estaba moito máis preto". (Carl Sagan).

14. "Na ciencia adoita ocorrer que un científico diga: `É un bo argumento, eu estaba equivocado´, cambie de opinión e desde ese momento non se volva a mencionar a antiga posición. Realmente pasa. Aínda que non o frecuentemente que debería xa que os científicos son humanos e o cambio é ás veces doloroso. Pero ocorre cada día. Non lembro a última vez que algo así pasou en política ou relixión" (James Lovelock).